Sunil

  रंग जांभळा © सुनील भातंब्रेकर रंगाला जर स्पर्श करता आला असता तर सगळ्यात मुलायम रंग जांभळा लागला असता. जांभळा रंग बनवायला निसर्गाला प्रचंड कष्ट पडले असणार. लाल , काळा , निळा , थोडा गुलाबी , हलकासा किरमिजी , तपकिरी अशा बऱ्याच रंगांचे मिश्रण केल्यानंतर जसे एखादे स्वयंपाकघरातले व्यंजन बनावे , तसा हा जांभळा रंग बनला आहे ; जणू विविध प्रकारचे मसाले , हळद , तिखट , नैसर्गिक रंग टाकून एक अत्यंत सुंदर चविष्ट पदार्थ बनवावा! अतिशय संवेदनशील , भावनोत्कट , कवी मनाच्या व खूप सर्जनशील वृत्तीच्या लोकांचा हा आवडता रंग असतो , तो त्यामुळे! जांभळा रंग माणसामाणसातले अंतर कमी करतो. भिंतीला हा रंग असेल तर त्या खोलीत बसून बोलणाऱ्याला अंतरीचे गुह्य सांगावेसे वाटते. ही त्या रंगाची जादू आहे. हृदय सर्वांनी बघितलंय , त्याचा रंगही सगळ्यांना माहिती आहे. लाल , गुलाबी रंगाचे ते मिश्रण असते. पण अंतःकरण कोणीच पाहिलं नाही. कारण ती एक भावना आहे. म्हणून मला वाटते की , उद्या जर अंतःकरणाचा रंग कुठला असा प्रश्न पडला तर बिनधास्तपणे सांगा - जांभळा! दुसरा असूच शकत नाही! ह्या जांभळ्याची बातच न्यारी असते. चार लोका...

  रंग गुलाबी © सुनील भातंब्रेकर फुलांमध्ये जसं गुलाबाच्या फुलाला आपल्या हृदयात खास जागा आहे , तसं गुलाबी रंगाला रंगांच्या अनोख्या दुनियेत प्रत्येकाच्या मनामनांत अत्यंत अलवार असे   स्थान आहे. याचं कारण गुलाबी रंगांची निर्मितीच मुळे प्रेमभावनेतून तयार झाली आहे. प्रेमाच्या अनंत छटांप्रमाणे गुलाबी रंगाच्याही अनंत छटा आहेत. पण त्या सर्व छटा प्रेमामधील सूक्ष्म बारकावे व अवस्था सांगणाऱ्या आहेत.   हे प्रेम केवळ प्रियकर-प्रेयसीचे प्रेम नसून आई- मुल , भावंडं , मित्र , प्राणी ह्या सर्वांना एकमेकांविषयी वाटणारे असे सर्वसमावेशक प्रेम आहे. दुसऱ्या शब्दांत सांगायचे म्हणजे गुलाबी रंगांचा प्रभाव म्हणजे इतर सर्व दुष्टता , , क्रौर्य , नैराश्य , भीती , सूडत्व अशा सर्व वाईट भावनांच्या रंगांचा अभाव! म्हणून हा रंग अत्यंत नाजूक आहे , मुलायम आहे व निरपेक्ष भावनेने प्रेम करणारा रंग आहे. गुलाबी रंगाने अतिशय झुळझुळीत , मऊशार , पिसांगत हलकी , कोमल अशी गुलाबी वस्त्रं परिधान केली आहेत. त्याच्या चेहऱ्यावर कमालीचे मधाळ स्मित आहे.   कपाळावर , खांद्यावर पातळ कुरळे केस रुळत आहेत. डोळ्यांत फक्...

  रंग निळा © सुनील भातंब्रेकर निळसर शुभ्र चंद्रावर प्रथम पाऊल टाकल्यावर नील (!) आर्मस्ट्राँगने जेव्हा पृथ्वीकडे पाहिले असणार तेव्हा पृथ्वीचा निळा रंग पाहून त्याचे डोळे नक्की चमकले असणार. निळ्या रंगाचा तो अवकाश व्यापून टाकणारा सोहळा निळ्या रंगाची अथांगता दर्शवणारा ठरला असावा. ‘ तानापिहिनिपाजा ’ मधला हा माझा सगळ्यात आवडता रंग! देवांचा देव महादेवांचा हा रंग. नजरेत न मावणारा. ह्या रंगाची डोळ्यात न मावणारी अथांगता बघायची असेल तर विमानातून दिवसा उजेडी विमान उंच गेल्यावर खिडकीतून बघावे. त्या निळाईत न्हाऊन जातो आपण. क्षणभर ते विमान , उंची , आकाश सगळे विसरा आणि स्वतःला त्या निळाईत झोकून द्या. समाधीच शेवटच्या तुर्यावस्थेत जाऊन आत्म्याचे परमात्म्याशी संयोग होऊन एक प्रकारची उन्मनी अवस्था प्राप्त होते. दिव्य प्रकाश - जो समाधिवस्थेतच दिसतो - हा नक्कीच निळ्या रंगाचा असणार. अथांगता , गहनता ह्या निळ्या रंगाच्या वैशिष्ट्यामुळे आकाशाप्रमाणेच समुद्रानेही निळाई पांघरलेली असते. निळा रंग सहा-साडेसहा फूट उंचीच्या बलदंड शरीरयष्टीच्या , आपली शुभ्र दंतपक्ती दाखवत प्रसन्नपणे हसणाऱ्या , आपले लांबसडक ...

  रंग लाल © सुनील भातंब्रेकर जवळपास प्रत्येकाने रंगासाठी त्या रंगाच्या   पुढे एक रंग विशेषण लावतात , उदा. पिवळाधमक , हिरवाजर्द , निळंशार , काळाकुट्ट वगैरे. त्यात ‘ लाल ’ च्या पुढे ‘ भडक ’ वापरतात. म्हणजे ह्या लाल रंगाचा जन्मच मुळी एखादी गोष्ट ‘ भडक ’ करण्यासाठी झालाय असे वाटते. रंग नसणे म्हणजे काळा किंवा पांढरा असणे आणि रंग असणे ह्याची परिसीमा म्हणजे लाल रंग. रंगीतपणामध्ये रँक नं. १ म्हणजे लाल रंग! कुठलीही तडजोड न स्वीकारता केलेला निर्भेळ रंगाच्या व्याख्येत बसणारा रंग म्हणजे लाल रंग! आपले जीवनदायिनी रक्तच जर लाल रंगाचे आहे , त्यापुढे सगळे रंग फिकेच वाटणार! लाल रंग म्हटले की , माझ्यापुढे छत्रपती शिवाजी महाराजांसाठी , स्वराज्यासाठी , आपल्या दोन्ही हातात तळपत्या तलवारी घेऊन त्वेषाने लढणारे , शरीरावरच्या असंख्य जखमांमुळे रक्तबंबाळ झालेले , पावनखिंडीत स्वतःच्या प्राणांची आहुती देणारे शूरवीर बाजीप्रभू देशपांडे उभे राहातात. हा खरा मूर्तिमंत लाल रंग! सळसळते रक्त वाहत असलेले तारुण्य , त्याग , उत्साह! नखशिखांत पांढरे कपडे घाला आणि कपाळावर फक्त एक लाल रंगाचे गंध किंवा टिळा लावा ...

  रंग पांढरा © सुनील भातंब्रेकर पांढरा रंग! मुळात हा रंग आहे की ह्यावरच दुमत आहे. पांढरं हे असतंच , त्याला वेगळा रंग म्हणून वापरायचा तर पांढऱ्यावर पांढरा कसा वापरायचा ? किंवा पांढरा रंग हेच मुळी सर्व रंगांचे मिश्रण आहे तेव्हा तो वेगळा रंग कसा ? जाऊ द्या , ह्याच्या तांत्रिक तपशीलात जायलाच नको. काळ्यावर पांढरे करतात तसे पांढऱ्यावर काळे करू! पांढरा रंग म्हणजे शुभ्र , धवल , श्वेत , सफेद रंग! हे शब्द जरी नुसते डोळ्यासमोर आणले तरी शेकडो दिवे लावल्यासारखा लखलखाट पसरतो! सर्व काही ‘ दिसतं ’. हे ‘ दिसणे ’ काहीही न लपवणे - म्हणजेच सत्य दृष्टीस पडणे - म्हणजेच पांढरा रंग! ह्या रंगाने नावाप्रमाणेच स्वच्छ पांढरे धोतर , सदरा व ठेवणीतला कोट घातला आहे. दोन भुवयांच्यामध्ये ठळक टिळा लावलाय , मिशा कोरलेल्या असून चेहरा कोरा आहे. केस पूर्णपणे पिकलेले असले तरी पगडीमधून त्याचे अंधुकसेच दर्शन होत आहे. पाणीदार डोळ्यातून तो रंग तुमच्याकडे आरपार नजरेने बघत आहे असं वाटतं. पांढऱ्याचा लोक आदर करतात. मनात कटू , कपटी भाव ठेवून पांढऱ्याशी संगत ठेवता येत नाही. आपले काळे कृत्य हा ठळकपणे दाखवील की काय , या...

  रंग केशरी © सुनील भातंब्रेकर केशरी ह्या रंगाची एक गंमत आहे. बाकी रंगांचे रंगांच्या वापरानुसार नाव बदलले. लाल रंग कपाळावर लावला की , गंध किंवा टिळा होतो. भुकटीला वापरला की , त्याचा गुलाल होतो. गणपतीला वाहाणाऱ्या कमळासाठी रक्तवर्णी होतो. पण हा केशरी रंग असा आहे की , त्याच्या वापराप्रमाणे हा रंग स्वतःचे नाव बदलतो. रंग तोच , पण नाव वेगळे. फळांना लागला की , नारंगी होतो. श्रीखंडात पडला की , केशरी रहातो आणि झेंड्याला किंवा वस्त्रांना लागला की , थेट भगवा होतो. नुसतंच नाव नाही तर त्याचा स्वभावही बदलतो. हा रंग एखाद्या हरहुन्नरी , सत्शील , विवेकी व प्रेरित माणसासारखा वाटतो. दिवसभर कॉलेजमध्ये एखादी कविता रंगवून शिकवणारा प्राध्यापक संध्याकाळी देशभक्तिवर उत्कृष्ट प्रबोधन करतो आणि सुटीच्या दिवशी शेतात राबणारा शेतकरी असतो , - असं काहीसं ह्या रंगाचं असतं. सगळीकडे त्याची खास छाप मात्र उमटवतो. केशरी ऊर्फ भगव्या रंगात लाल , पांढऱ्या , पिवळ्या रंगाचे मिश्रण असल्यामुळे की काय , ह्या तिन्ही रंगांचे गुण म्हणजे त्याग , शुचिता व तेज हा रंग दाखवतो. म्हणूनच छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्वराज्याच्या झ...

  रंग हिरवा © सुनील भातंब्रेकर                  ‘ हिरवे हिरवेगार गालिचे। हरिततृणाच्या मखमालीवरचे। ’ बालकवींच्या ह्या अजरामर कवितेत हिरव्या रंगाच्या पार्श्वभूमीवर रविकर व फुलराणीच्या अनोख्या विवाहसोहळ्याचे अत्यंत हृदयस्पर्शी काव्यमय वर्णन केलंय. कवितेची सुरुवातच हिरवी हिरवीगार झाल्यानं एक सुखद ताजेपणा संपूर्ण कवितेत टिकून राहातो. ही आहे हिरव्या रंगाची किमया! हिरवा रंग नुसता उच्चारला तरी कसं गार वाटतं! हिरव्या रंगाची हीच तर खासियत आहे. सृष्टीकर्त्यानं जाणीवपूर्वक सर्व वृक्षवल्लींचा रंग हिरवा ठेवला असावा. हा रंग निर्मितीचा आहे , सृजनशीलतेचा आहे , जिवंतपणाचा आहे. एखाद्या लांब उडी , उंच उडी अथवा धावण्याची शर्यत सुरू होण्याच्या काही क्षण आधी तो तरुण खेळाडू मुठी आवळून आत्मविश्वासाने जागेवरच हलकेहलके उसळत , वार्मअप करत स्वतःचा नंबर येण्याची अधीरतेने वाट पाहात असतो. हिरवा रंग त्या तरुण खेळाडूसारखा भासतो. उत्साह , उल्हास , तारुण्याची सळसळ म्हणजे हिरवा रंग! रंगशास्त्र असे सांगते की , मानवी डोळ्यांना सगळ्...